Etiket arşivi: terörizmle mücadele görüşleri

Terörizmle mücadele görüşleri: Realist, liberal ve eleştirel görüşler

Terörizmle mücadele görüşleri üçtür: Realist, liberal ve eleştirel görüşler. Terörizm nedir? Terörizmle mücadele nasıl yapılmalıdır?

Terörizm dünya vatandaşlarının güvenliği, uluslararası istikrar ve refah için doğrudan bir tehdit oluşturuyor. Terörizm, sınır, milliyet veya din tanımayan ve uluslararası toplumun birlikte mücadele etmesi gereken bir meydan okuma olan, kalıcı bir küresel tehdittir.

Stratejikanaliz.com’un terörle mücadele konusundaki çalışmalarının öncelikli amacı, terör tehdidinin farkındalığını arttırmaktır.

İkinci amacımız ise, terörizmin toplum üzerindeki etkisini yok etmek için, terörle mücadele konusunda  toplumu bilgilendirmek ve bilinçlendirmektir.

Son olarak, devletimizin karşı saldırı için yeterli hazırlık yapmasını sağlamak, terörizme zamanında ve etkili yanıt vermesi için yetenek geliştirmesine yardımcı olmaktır.

Terörizmle ilgili dünyada kabul görmüş görüşleri, aşağıda okuyucularımızın dikkatine sunuyoruz. Terörizmle mücadele stratejileri ise ayrı bir başlık halinde incelenmiştir.

Terörizmle mücadele görüşleri: Realist görüş

Terörizmle realist düşünce, devlet/devlet dışı ayrımını güçlü şekilde vurgulama eğilimine sahiptir.

Terörizm, genellikle devlet dışı bir grup ya da hareketin gücünü artırma çerçevesinde kurulu düzene, şiddete başvurarak meydan okuması olarak görülmektedir.

Realistlerin güç artırma ve rekabet alanı olarak politikaya yaptıkları vurgunun, bu şekilde devletlerin olduğu kadar devlet dışı aktörlerin davranışına da uygulandığı söylenebilir. Bu perspektiften bakıldığında terörizmin arkasındaki motivasyonlar nitelik olarak büyük ölçüde stratejiktir.

Gruplar, konvansiyonel silahlı çatışma yoluyla devlete açıkça meydan okuyamayacak derecede zayıf oldukları için gizli şiddete başvurmakta ve sivil hedeflere odaklanmaktadırlar.

Ortadan kaldıramadıkları hükumet ya da rejimin kararlılığını bitirmeye ya da zayıflatmaya çalışmaktadırlar.

Bununla birlikte realist yaklaşımın en önemli özelliği, devletin, sivil düzeni ortadan kaldırma ve siyasi sistemi yıkma girişimi olan terörizme verdiği tepkinin çok sert olması gerektiğidir.

Machiavelli’ye kadar uzanan siyasi gelenekte bu, siyasi liderlerin tehdit altındaki siyasi topluluğu korumak için konvansiyonel ahlak anlayışına aykırı hareket etmeye hazır olmaları gerektiğine dair bir inancı yansıtmaktadır.

Siyasi liderlerin daha geniş kamusal sorumlulukları olduğu için ellerini kirletmeye hazır olmaları ve kişisel vicdani yargılarını bir kenara bırakmaları gerektiği düşüncesi ‘kirli eller’ problemi olarak isimlendirilmektedir.

Realistler bu yüzden terörizmle mücadele stratejilerinin sivil özgürlükleri ihlal etmesini göreli olarak umursamaz görünmektedirler: Realistlere göre önemli olan terörizmle mücadelenin işe yarayıp yaramadığı konusudur.

Terörizmle mücadele görüşleri: Liberal görüş

Realistler gibi liberaller de terörizmi temelde devlet dışı aktörler tarafından gerçekleştirilen bir faaliyet olarak görme eğilimi içindedirler.

Liberal görüşü savunanlar, terörizmin arkasındaki motivasyonlar konusunda farklı görüşlere sahip oldukları ölçüde güç peşinde koşma yerine ideolojinin rolünü daha fazla vurgulamaya yatkındırlar. Bu yüzden terörizmi açıklamada temel bir faktör, abartılmış adaletsizlik ve düşmanlık duygusu yaratan ve böylece şiddete başvuranları davranışlarının ahlaki ve insani maliyetleri konusunda kör eden siyasi ve dini bir ideolojinin etkisidir.

Ancak terörizm konusunda liberal düşünce, terörizmle mücadele görevinin ortaya çıkardığı ahlaki çıkmazlarla uğraşmak durumunda kalmaktadır. Liberaller bir taraftan terörizmi liberal-demokratik toplumun açıklık, seçme, tartışma, hoşgörü vb.  ilkelerine bir saldırı olarak görmektedirler. Diğer taraftan liberaller, terörizmle mücadele girişimlerinin aynı değerlerle uyuşmasının ve özellikle insan haklarını ve sivil özgürlükleri ihlal etmemesinin sağlanmasını önemsemektedirler.

Terörizmle mücadele görüşleri: Eleştirel görüş

Terörizmle mücadele konusuyla ilgili olarak iki temel eleştirel perspektif vardır. Birincisi Chomsky ve Faik (1991) gibi radikal teorisyenlerin görüşlerini yansıtmaktadır. Onların görüşüne göre terörizm, silahsız sivillerin öldürülmesi anlamına gelmektedir ve hem devletler hem de devlet dışı aktörler tarafından gerçekleştirilen bir şeydir.

Aslında devlet terörizmi (toptan terörizm) devlet dışı aktörlerin terörizminden (perakende terörizm) çok daha önemlidir, çünkü devletler devlet dışı aktörlerden çok daha ileri düzeyde zorlayıcı kapasiteye sahiptirler. Bu yüzden terörizm, devletlerin büyük oranda kendi güçlerini korumak ya da başka devletleri siyasi ve ekonomik etkileri altına almak için sivil güçlere karşı şiddet kullanmalarını içeren bir mekanizmadır. Bu çerçevede ABD dünyanın ‘önde gelen terörist devleti’ olarak görüldüğü için terörizmin Amerikan hegemonyasını güçlendirmedeki rolü üzerine yoğunlaşılmaktadır (Chomsky, 2003).

Terörizmle ilgili alternatif eleştirel perspektif, inşacı ve post-yapısalcı düşünce tarafından ortaya konmuştur. Bu perspektifin temel düşüncesi, terörizmle yaygın şekilde mücadelede kabul görmüş bilginin çoğunun, muhtemelen tamamının, basma kalıp yargılar ve yanlış kavramlar içerdiğidir.

Bu görüşe göre terörizm, sosyal ya da siyasal olarak oluşturulmuş bir olgudur.

Terörizm, belli grupları ve siyasi davaları ahlak dışılık ve ahlaksız şiddet imajıyla ilişkilendirerek onların meşru olmadıklarını göstermek için kullanılmaktadır.

Bu şekilde terörizme karşı kullanılan kurumların ve siyasi yapıların yasal ve meşru olduğu ima edilmektedir.

Bu düşünce özellikle ‘teröre karşı savaşla’ bağlantılı olarak ortaya çıkan söylemlere uygulanmaktadır. Bu söylemlerde ‘terörizm’ teriminin modern küresel sistemdeki hakim güçler tarafından düşmanlarının meşru olmadıklarını göstermek için kullanıldığı iddia edilmektedir (Dedeoğlu, 2003).

Kaynaklar:

¹ Küresel Siyaset, Andrew Heywood, Çeviren: Nasuh Uslu ve Haluk Özdemir, Adres Yayınları (2014)

Anahtar kelimeler: Terörizmle mücadele görüşleri

Ahmet AKIN, (E) Topçu Kurmay Albay