Etiket arşivi: grip

Soğuk Algınlığı ve Grip

Yazan: Burcu Akın, Uzman Eczacı  

İçinde bulunduğumuz mevsim, Kuzey Yarımküre’nin çoğu bölgelerinde influenza(grip) ve diğer solunum yolu hastalıklarının en sık görüldüğü mevsimdir.   Bulaşıcı virüsler bütün yıl aktiftir. Bizim bulaşıcı virüslere karşı en savunmasız olduğumuz dönemler, sonbahar ve kış aylarıdır. Bunun en büyük nedeni, insanların havaların soğuk olduğu sonbahar ve kış aylarında çoğunlukla kapalı mekanlarda vakit geçirmeleridir.   Sağlık Bakanlığı, Dünya Sağlık Örgütü ile işbirliği yaparak vücudun direncinin azaldığı sonbahar ve kış ayları için hangi aşıların yapılması gerektiğine karar verir.

Soğuk algınlığı ve grip:
Çoğu virüs insan vücudunda her hangi bir etki bırakmadan, bir kaç gün içinde vücudu terk eder. Bazıları ise insan vücudunda çok ciddi sağlık sorunlarına neden olur.  Soğuk algınlığı ve grip belirtileri birbirine çok benzer. Ama aralarında dikkat edilmesi gereken önemli farklar vardır.

Soğuk algınlığı belirtileri:

  • Burun tıkanıklığı
  • Burun akıntısı
  • Hapşırma
  • Öksürük
  • Boğazda yanma
  • Gözlerde sulanmadır.

Soğuk algınlığına neden olabilecek bir çok virüs tipi olduğundan, soğuk algınlığını önleyecek her hangi bir aşı mevcut değildir. Havadaki virüs taşıyan damlacıklar vasıtasıyla insandan insana kolaylıkla bulaşır.  Soğuk algınlığı yavaş yavaş seyreder.

  • Grip aniden insan vücudunda ortaya çıkar, daha ciddi bir hastalıktır, etkisi ve tedavisi uzun sürer. Günümüzde grip aşıları belirli bir oranda gripten korunmaya yardımcı olmaktadır. Türkiye’de Kasım-Nisan ayları arası, grip mevsimidir.

Grip semptomları şunlardır:

  • Ateş
  • Baş ağrısı
  • Titreme
  • Kuru öksürük
  • Vücut ağrıları
  • Yorgunluk ve bitkinlik.

Soğuk algınlığında olduğu gibi grip de burun tıkanıklığına veya burun akıntısına, hapşırmaya ve gözlerde sulanmaya neden olabilir. Küçük çocuklarda griple birlikte, bulantı ve kusmaya da görülebilir.

Grip virüsünün yayılması
Grip virüsünün yayılması

Soğuk Algınlığı ve Grip’ten Korunma Önerileri:

Gribe karşı aşı olun. ABD’de her yıl 200 000 ‘den fazla insan grip ve grip’in yol açtığı komplikasyonlar nedeniyle hastaneye kaldırılmaktadır.  Bunlardan 20 000 kadarı 5 yaşından küçük çocuklardır. ABD’de grip’le ilişkili ölümlerin sayısı her yıl 1000’lerle ifade edilmektedir. ABD’de 1976-2006 yılları arasında her yıl değişmekle birlikte yaklaşık olarak 3000-49 000 kişi griple ilişkili hastalıklardan dolayı hayatını kaybetmiştir.

Grip aşıları iğne veya burun spreyi şeklinde kullanılır. Grip aşısı gribi önlemenin ve kontrol etmenin en iyi yoludur. Grip aşısı olmanın en iyi olduğu aylar Eylül-Ekim aylarıdır. Aralık veya Ocak ayları bile geç sayılmaz. Gribe neden olan en etkili virüsler her yıl değişebileceğinden her yıl grip aşısı olmak gerekir.

Altı aylıktan büyük çocuklar dahil olmak üzere, herkes gripten korunmak için aşılanmalıdır. Fakat, alerjisi olanlar (Örn. yumurtaya karşı), hastalığı devam edenler (Örn. Zatürre), yüksek ateşi olanlar ve hamile bayanlar grip ateşi olmadan önce bir uzman hekime danışmalıdır.

Grip aşısı sağlık çalışanları için mutlaka gereklidir. Çünkü, aşı yaptırmamış sağlık çalışanları, sağlık personeli arasında hızla grip yayılmasına neden olabilir.

Grip komplikasyonlarının gelişmesi açısından bazı insanlar daha fazla risk altındadır. Risk altındakiler aşı bulunur bulunmaz derhal aşılanmalıdır.

Riskli grup şunları kapsar:

  • 65 yaş ve daha üstü yetişkinler,
  • Diyabet, astım ve kalp hastalığı gibi kronik hastaların bakımıyla yakından ilgilenenler,
  • Astım, kalp veya akciğer hastalığı olan çocuklar ve yetişkinler,
  • Şeker dahil, kronik metabolik hastalığı olanlar, böbrek yetmezliği olanlar, bağışıklık sistemi zayıflamış bulunanlar, hemoglobin bozukluğu olanlar (Hemoglobin:Kırmızı kan hücresinde bulunan ve oksijen taşıyan bir tür protein), düzenli tıbbi takip altında olan çocuklar ve yetişkinler
  • Gribe yakalandığında çocuk ölümlerine yol açan Reye sendromu gelişme olasılığı yüksek olan, uzun süreli aspirin tedavisine devam eden 6-18 yaş arasındaki gençler,

Her yıl grip aşısının kaç doz olarak uygulanacağı Sağlık Bakanlığınca belirlenir. Genellikle grip aşısı tek doz olarak uygulanmaktadır.

Yaşlandıkça vücudun bağışıklık sistemi yavaşlar. Bu durum gribe bağlı komplikasyonların gelişmesine uygun vücut ortamı sağlar.

Ellerinizi sık sık yıkayın:
Çocuklarınıza da ellerini sık sık yıkamayı öğretin. Çünkü hem soğuk algınlığı ve hem de grip, hapşırma, öksürme yoluyla geçer. Ellerimiz gibi, grip virüsünün bulaştığı yüzeyler, gri,bin sağlam insanlarına temas yoluyla bulaşmasına neden olur. Eller yaklaşık 15 saniye süreyle, sıcak suyla ve sabunla yıkanmalıdır. El hijyeni açısından öncelikle sabun ve su kullanılmalıdır. Eğer bulunulan ortamda su ve sabun yoksa, ellerimizi alkol içeren el silme mendilleri ile de silebiliriz.  Ancak, eller gözle görülecek kadar çok kirli ise, kir ve kan gibi organik maddelerin alkolü etkisiz hale getirebileceği ve bakterileri yok edemeyeceği unutulmamalıdır.

Gribe yakalanmış insanlardan uzak durun:
Yeni doğan bebekleri ilk bir kaç ay kalabalıktan uzak tutun. Kalp ve akciğerlerinde sorun olabileceğinden, özellikle prematüre bebekler kalabalıktan ve grip virüsünden korunmalıdır.

Sağlıklı olmanın pratik yöntemleri:

  • Dengeli diyetle beslenin
  • Yeterince uyuyun
  • Egzersiz yapın. Egsersiz bağışıklık sisteminin hastalık yapıcı mikroplara karşı savaşmasına yardımcı olur.
  • Stresi kontrol altında tutmak için elinizden geleni yapın.

Sigara içenler, sigara içmediği halde sigara dumanı etkisinde kalan pasif sigara içiciler, sigara içmeyenlere göre, solunum yolları hastalıklarına karşı daha hassas durumdadır.

Şu anda grip misiniz?
Soğuk algınlığı ve grip, genellikle kendi sürecini takip eder. Hiç ilaç kullanmadan grip semptomlarını azaltmayı deneyebilirsiniz. Tuzlu su ile gargara, boğaz ağrısını azaltabilir. Odanızda bulunduracağınız soğuk sudan buhar üreten bir nemlendirici, burun tıkanıklığınızın geçmesine yardımcı olur.

Şu adımları atmaya hazır olun:

  • Doktorunuza muayene olun. Erkenden doktora gitmek, sizin doğru tedaviye erkenden başlamanız demektir. Doktorunuz size en uygun bir tedaviyi önerecektir.
  • Siz hastaysanız, başkalarını hasta etmemeye çalışın.  Başka insanlarla temasınızı azaltın. Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı bir kağıt mendille kapatın. Kullandığınız mendili hemen çöp kutusuna atın.
  • Bol su için ve dinlenin. Su, mukus salgısını azaltmaya yardımcı olur, özellikle ateşiniz varsa, kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar. Vücudunuzdaki suyun kaybına neden olacağından, alkolden ve kafeinli içeceklerden uzak durun.
  • Kullanacağınızilaçlarıbilin.
    • Eğer burun tıkanıklığı tıkanıklığını açmak istiyorsanız, nazal dekonjestanlar size yardımcı olabilir.
    • Öksürüğünüz varsa,mukusu gevşeteceğinden, ekspektoranlar öksürük sökürücü olarak kullanılabilir.
    • Antihistaminikler burun akıntısı ve hapşırmayı durdurmada faydalıdır.

Ağrı kesiciler, ateş, baş ağrısı, ve minör ağrıları hafifletebilir.

Bazıları, vitamin C ve ekinezya (kirpi otu) gibi çeşitli bitkilerin soğuk algınlığı  ve grip tedavisinde bitkilerin faydalı olacağını söyler. Sağlık Bakanlığınca onaylı olmadığı sürece, soğuk algınlığı ve grip semptomlarının şifalı bitki adıyla piyasada satılan bitkilerle tedavi edileceğine kesinlikle inanmayın. Eğer yine de takviye vitamin almayı, bitki ile hastalık grip veya soğuk algınlığını tedavi edebileceğinizi düşünüyorsanız, öncelikle doktorunuza danışın.

İlaç reçetelerini dikkatlice okuyun. Örneğin yüksek tansiyon hastaları,  öksürük kesici ya da soğuk algınlığı ilacı kullanmadan evvel, doktora veya eczacıya danışmalıdır. Bazı ilaçlar, başkaca hastalıkların kötüleşmesine neden olabilir.

İlaçların yan etkilerine dikkat edin. Örneğin antihistaminikler gibi bazı ilaçlar uyku haline neden olabilir. İlaçlar gıda, alkol, diyet takviyeleri ve birbirleri ile etkileşimde bulunabilir. Reçeteli ve reçetesiz ilaçlar, vitaminler, mineraller, bitkisel ürünler, diğer diyet takviyeleri de dahil olmak üzere, kullandığınız her ürün, ilaç ve madde ile ilgili olarak doktorunuza ve eczacınıza mutlaka bilgi vermelisiniz.

Çocuklara grip ve soğuk algınlığı tedavisi için kendi kendinize ilaç vermeyin. Mutlaka doktora danışın. Hele de yetişkin ilaçlarını asla çocukların tedavisinde kullanmayın.

Grip veya su çiçeği tedavisinde çocuklara ve gençlere aspirin veya aspirin içeren her hangi bir ilaç kesinlikle vermeyin. Çocuklar ve gençler aspirin almamalıdır.  Reye sendromu genellikle çocuklarda ve gençlerde ölüme neden olmaktadır. Reye sendromunun aspirinle ilişkisi tespit edilmiştir. Reye sendromu kan, beyin ve karaciğeri etkileyebilir.

Bazı ilaçlar, içeriğinde salisilat veya salisilik asit bulundurabilir. Ebeveynler çocuklarını bu konuda eğitmeli, OTC ürünler çocuklar ve gençler tarafından grip ve soğuk algınlığı tedavisinde izinsiz olarak satın alınıp kullanılmamalıdır.

Doktora ne zaman gitmeliyim?
Grip ve soğuk algınlığı semptomları her eçen gün kötüye gidiyorsa, mutlaka doktora gidilmelidir. Balgam birikmesine neden olan viral enfeksiyonlar, bakteriyal enfeksiyona dönüşebilir.

Çocuklardaki yüksek ateşe, olağan dışı uyuşukluğa, hırıltıya, iştahsızlığa, mide ve kulak ağrısına dikkat edilmelidir.

Çocuklar, gençler ve yetişkinlerde şunlara dikkat edilmelidir:

  • Uykuyu bölen öksürük,
  • Düşmeyen ateş,
  • Nefes darlığında artış,
  • Sinüslerdeki bir enfeksiyonun neden olduğu yüz ağrısı,
  • Kısa süreli bir iyileşmeden sonra yüksek ateş, göğüs ağrısı, mukusun farklılaşması,
  • Soğuk algınlığı ve grip komplikasyonları, antibiyotik tedavisini gerektiren  bakteriyel enfeksiyonları da içerebilir (örneğin bronşit, sinüzit, kulak enfeksiyonu ve zatürre).

Dikkat:

Antibiyotikler bakteriyal enfeksiyonlara (Örneğin bronşit, sinüzit, kulak enfeksiyonu ve zatürre) karşı etkilidir. Ancak, antibiyotikler soğuk algınlığı ve gripte olduğu gibi viral enfeksiyonlara karşı etkili değildir.