İsrail İran Savaşı: İsrail ve ABD İran’a taarruz edebilir mi?

//İsrail İran Savaşı: İsrail ve ABD İran’a taarruz edebilir mi?

İsrail İran Savaşı: İsrail ve ABD İran’a taarruz edebilir mi?

İsrail İran Savaşı senaryosu gerçek olabilir mi? 3 Nisan 2015 tarihinde Lozan’da icra edilen 5+1 ülkeleri ve İran arasındaki nükleer müzakerelerde ana konularda anlaşmaya varıldı. İran’ın nükleer teknoloji geliştirme çabaları denetlenmeye başlandı.

Kasım 2016’da ABD Başkanı Olan Trump, Başkan Obama döneminde yapılmış olan nükleer antlaşmanın ABD açısından iyi bir antlaşma olmadığını defalarca dile getirdi. İsrail ise başından beri bu antlaşmanın yetersiz olduğunu iddia etmektedir. Antlaşmaya taraf olan ülkeler, birbirine kuşkuyla bakmaktadır.

Eski bir NATO subayınca yapılmış olan aşağıdaki analiz, ilk olarak 11 Kasım 2013 tarihinde yine bu sitede yayımlanmıştı. Aradan geçen dört yıl içerisinde siyasi alanda umut verici gelişmeler olsa bile, bu gelişmeler İran-İsrail ve İran-Amerika Birleşik Devletleri arasındaki “güvensizliği” bertaraf edemedi. Üstelik Suriye ve Irak’ta İran-ABD-İsrail açısından tahlil edilmesi gereken çok önemli gelişmeler oldu.

Türkiye’nin hem etki, hem de ilgi sahasında bulunan Orta Doğu’daki bütün gelişmeler Ankara tarafından yakından takip edilmek zorundadır. Sünni Türkiye ve Şii İran tarihi rekabeti devam etmektedir. İran, Rusya-Çin eksenindeki yerini sağlamlaştırırken, Türkiye-NATO ilişkileri zayıflamakta, gelişen olaylar nedeniyle Türkiye Batı Bloku’ndan hızla uzaklaşmaktadır.

 İran Ülke Profili¹:

Yüz ölçümü: 1.6 milyon km² (Alaska’dan büyük).

Tarıma elverişli arazi: Ülkenin %9.78’si kadar.

Şehirleri: Başkent–Tahran.

Diğer şehirleri: Isfahan, Tebriz, Maşad, Şiraz, Yazd, Kum.

Arazi: Çöl ve dağlarla kaplı.

İklim: Subtropikal iklim (Hazar kıyısında).

Nüfus: 76,923,300 (Haziran 2010)

Etnik yapısı: Persler %51, Azeri %24, Gilaki ve Mazandarani %8, Kürt %7, Arap %3, Lur %2, Baloh %2, Türkmen %2, diğer %1.

Din: Şii Müslüman%89; Sünni Müslüman %9; Zerdüşt, Yahudi, Hristiyan, ve Bahai %2.

Kişi başına düşen gelir: 11,200$ (2010 tahmini)

GSYİH (satın alma gücü paritesi, 2010 tahmini): 863.5 milyar dolar.

GSYİH (resmi döviz kuru, 2010 tahmini): 337,9 milyar dolar.

GSYİH kompozisyon (2010 tahmini) Sektörel: Tarım % 11’i, sanayi %45,9, hizmetleri %43.1.

İş gücü (2010 tahmini): 25,7 milyon.

Doğal kaynakları: Petrol, doğal gaz, kömür, krom, bakır, demir cevheri, kurşun, çinko, mangan, kükürt.

Tarım: Asıl ürünler–buğday, pirinç, diğer Hububat, şeker pancar, meyve, fındık, pamuk, süt ürünleri, yün, havyar.

Ticaret (2010 tahmini): ihracat–78.69 milyar dolar (2010 tahmini): Petrol %80, Kimya ve petrokimya ürünleri, Halılar, meyveler, somunları.

Başlıca ihracat ortakları (2009)–Çin (%16.58), Japonya (% 11,9), Hindistan (%10,54), Güney Kore (%7.54), Türkiye (%4,63).

İthalat–58.97 milyar dolar (2010 tahmini): Endüstriyel hammadde ve ara mal, sermaye malları, gıda ve diğer tüketim malları, Teknik Hizmetler, askeri malzemeleri.

Başlıca ithalat ortakları (2009)–B.A.E (%15.14), Çin (%13.48), Almanya (%9.66), Güney Kore (%7,16), Rusya (%4.81), İtalya (%5.27), Hindistan (%4.12).

Nüfus yapısı: Iran, çoğulcu toplumdur. Persler en büyük etnik gruptur. Ülke nüfusunun önemli bir kesimi Türktür (Örn., Azeriler. Ülkenin Güneybatısında Araplar hakimdir. Ayrıca, İran’ın nüfusu Kürtler, Beluci, Bakhtyari, Lurlar ve Ermeniler, Asurlular, Yahudiler ve Brahuis (veya Brahuiler) gibi küçük diğer azınlıkları da içerir.

Siyasal yapı: 1979 İslam Devrimi ve 1980-88 Iran-Irak Savaşı Iran’ın sınıf yapısını, politik, sosyal ve ekonomik açıdan dönüştürmüştür. Bu dönemde, Şiî din adamlarının siyasette daha baskın bir pozisyon aldıkları görülür. Hemen hemen hem kentsel hem de kırsal neredeyse hayatın tüm yönlerinde Şii din adamlarının etkisi artmıştır. Pehlevi Hanedanı dönemindeki kentsel üst sınıf, tanınmış tüccar, sanayici ve uzmanlar, 1979 yılında Şah rejiminin yıkılmasından sonra pozisyonlarını kaybetmiştir. Şah karşıtı din adamları ile onlara müttefik olan çarşı esnafı ve tüccarlar, devrimden sonra önemli siyasi ve ekonomik güç kazandı.

By | 2017-10-09T21:43:46+00:00 Ekim 9th, 2017|Asya|0 Comments

About the Author:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?

%d blogcu bunu beğendi: