Soyağacı modeli ile stratejik karar verme nasıl olur?

Soyağacı modeli ile stratejik karar verme nasıl olur?

Günümüzde iş adamları, siyasetçiler ve askerler arasında çok kullanılan stratejik karar verme modellerinden birisi de ‘soyağacı modeli’dir.

Küçük bir işletme yaratmanın ve çalıştırmanın temel unsurlarından biri, şirket için bir misyon veya vizyon belirlemek ve şirketin ulaşmayı hedeflediği bir dizi amaç oluşturmaktır. Stratejik karar verme veya stratejik planlama, şirketin misyon ve hedeflerini oluşturma ve bir şirketin bu hedeflere ulaşmak için izlemesi gereken hareket tarzlarını belirleme sürecini açıklar.

Stratejik karar verme devam eden bir süreçtir. Stratejik karar verme belirlenen hedeflere ulaşmak için hareket tarzları belirlemeyi ve gözlemlenen sonuçlara göre stratejiyi değiştirmeyi öngörür.

  • Örneğin, bir pizza restoranının yöneticileri, satışları arttırma ve daha fazla müşteri çekmek için restoranın az iş yaptığı saatlerde belirli ürünlerde daha düşük fiyat teklif etme stratejisi uygulamaya karar verebilir. Yeni stratejinin uygulanmasından bir ay sonra, yöneticiler ayın satış verilerini inceleyebilir ve uygulanan yeni stratejinin satışları artırıp artırmadığını değerlendirebilir. Daha sonra yeni fiyat politikası uygulamayı yani “strateji değiştirmeyi” seçebilir.

Siyasiler: Soyağacı modeli için temas noktalarınızı geliştirin

Soyağacı modeli insanların ve devletlerin temel olarak sosyal olduğu ve ortak çıkarlarla – ürünler, markalar, insanlar, hedefler- birbirine bağlandığı faraziyesine dayanır.

Kullanımı son derece basit olan soyağacı modeli uygun kullanıldığında ekonomide ve dış politikada ‘stratejik karar verme’ye yardımcı olacaktır.

Stratejik karar verme: Soyağacı modeli
Stratejik karar verme: Soyağacı modeli

Ekonomistler: ‘Soyağacı modeli’nin ekonomide kullanılması

Bu modelde aynı zevki paylaşan, aynı markayı ya da ürünü kullanan müşteri grupları belirlenir. Adeta bir ağaç şekli ortaya çıkarılır. Dalları ana gövdeye bağlayan noktalar, yani düğüm noktaları ‘risk noktaları’dır.

Soyağacı modelinde bir bağlantı ya da risk noktası ortadan kaldırıldığında, o noktaya bağlı bütün dallar kaybedilir. Bu aslında tipik bir ikilemi yansıtır. Bir arkadaşınızla ortak çıkarlarda ayrı düştüğünüzde, o arkadaşınıza bağlı diğer arkadaşlarınızı, o arkadaşınızın tanıdıklarını da kaybedersiniz.

Editörün Önerisi>>  Askeri güç ve askeri gücün küresel siyasetteki rolü

‘Soyağacı modeli’nin önemi

Marka bağlılığı ile ilgili basit ama yapıcı bir başlangıç noktası, müşterilerinizin sizin markanız hakkında ne düşündüklerini öğrenmektir. Bu modelde karmaşık sorular yerine müşterinize basit sorular sormayı deneyin:

  • Size bu ürünü kim tavsiye etti? Size tavsiye edilen bu ürünü, siz kimlere tavsiye edersiniz?

Bu soruya cevap verenler üç gruba ayrılabilir:

  • Destekçiler
  • Memnun ama pasif müşteriler
  • Eleştirenler

Destekçilerin eleştirenlere oranı, sizin başarınızın barometresidir.

'Stratejik karar verme'de soyağacı modeli
‘Stratejik karar verme’de soyağacı modeli

Soyağacı modeli hazırlayın!

Siz de konuşarak müşterilerinizin bir soyağacını hazırlayın. Soyağacı modeli üzerinde müşterilerinizin birbirlerine nasıl bağlı olduklarını belirtin. Sizin markanız için kimin, kimleri müşteri olarak size getirdiğini ortaya koyun. Size müşteri kazandıran kişiler, etkili kişilerdir. Bağlantı noktalarıdır. Risk noktalarıdır. O yüzden bağlantı ya da risk noktalarını işaretleyin.

Risk noktası nedir? 

Soyağacında kendisine en çok ‘dal’ bağlanan müşteriniz, size en çok müşteri kazandırdığı için en önemli müşterinizdir. Diğer bir ifade ile ‘risk noktası’dır. Bu müşteriyi kaybetmemeye çalışmalısınız. Mevcut müşterilerinizi korurken; aynı ağaç köküne bağlı düğüm noktaları ve dal sayısını artırmaya gayret ediniz.

Gerçek hayattan örnekler:

Müşteriniz yok mu? Arkadaş çemberinizin nasıl şekillendiğini düşünün. Kimin vasıtasıyla arkadaş edindiniz? Kim size en çok arkadaşı kazandırdı? Bu insanlarla arkadaşlığınız halen devam ediyor mu?

  • Müşterilerinize “Bize kimleri önerirsiniz?” anket sorusunu sorarak, bir soyağacı şekli çizin.
  • Bir konu üzerinde müşterilerinizle konuşarak soyağacı hazırlayın. Örnek: En son yaptığınız kampanya ile ilgili olarak müşterilerinizin görüşlerini alabilirsiniz.
  • Satış kampanyanızı arttırabilecek etkili müşterilerinizi belirleyin. Etkili müşterinize bağlı diğer potansiyel müşterilerinizle irtibat kurmaya çalışın.

‘Soyağacı modeli’nin dış politikada  kullanılması

Uluslararası ilişkilerde ‘soyağacı modeli’nin kullanılması, Türkiye’nin sağlıklı bir dış politika geliştirmesine yardım edecektir.

♦ Türkiye’nin ABD ile ilişkilerinin iyi olması, İngiltere, Kanada, Avustralya vb. ile de iyi ilişkiler kurmasına yardım edecektir. ABD, NATO’nun da lider ülkesidir. ABD ile ilişkileri kötü olan Türkiye’nin NATO içinde, NATO ülkeleriyle iyi ilişkiler kurması zordur. Burada ABD ‘risk noktası’dır. ABD’yi kaybeden, ABD’nin yakın ilişkide olduğu dalları, yani ülkeleri de kaybedecektir.

Editörün Önerisi>>  Medeniyetler çatışması nedir, gelecekte medeniyetler çatışması olur mu?

♦ Türkiye’nin Rusya ile siyasi, askeri, ekonomik ilişkilerinin iyi olması, Rusya’nın liderlik ettiği “Şanghay Örgütü’ üyeleri ile yakın ilişkilerinin önünü açacaktır. Rusya ile siyasi, askeri, ekonomik ilişkileri çok kötü olan Türkiye’nin diğer Şanghay Örgütü üyesi ülkelerle ilişkilerini iyi olması kolay değildir. Rusya Ortodoksların da lider ülkesidir. Rusya ile ilişkilerin gelişmesi, Bulgaristan, Yunanistan ve Sırbistan’la olan siyasi, askeri ve ekonomik ilişkilerinin gelişmesine yardım edecektir. Rusya, Türkiye için ‘risk ülkesi’dir.

♦ Türkiye’nin Suudi Arabistan ile ilişkilerinin çok iyi düzeyde olması, Körfez ülkeleri (Bahreyn, Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman) ile de ilişkilerinin gelişmesine yardımcı olacaktır. Suudi Arabistan Türkiye’nin Körfez ülkeleri ile siyasi, askeri, ekonomik ilişkilerinin geliştirilmesinde ‘risk ülkesi’dir.

♦ Almanya, Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinde ‘risk ülkesi’dir. Almanya ile siyasi, askeri ve ekonomik ilişkileri kötü olan Türkiye’nin Avrupa Birrliği ülkeleri ile iyi ilişkiler kurması kolay değildir. Almanya, Avusturya, İsviçre, Hollanda, Belçika, Lüksemburg gibi Orta Avrupa ülkeleri üzerinde de etkin bir ülkedir. Bu yüzden Almanya ülkesi Türkiye’nin Avrupa politikasında kilit ülkedir, risk ülkesidir.

♦ Yukarıdaki örneklerde kullandığımız etnik kimlik, soy, dil, siyasal yapı gibi temel faktörler, devletlararası ilişkilerin soyağacını çizerken bize yardımcı olacaktır. Dışişleri bakanlığımız, dış politikayı dizayn ederken ‘dışpolitika soyağacını’ her gün güncelleştirmeli, çeşitlendirmelidir. Soyağacı, stratejik karar vermemizi kolaylaştıracaktır.

Yazan: Ahmet AKIN, (E) Topçu Kurmay Albay