Asimetrik savaş nedir? Asimetrik savaş taktikleri nelerdir?

Asimetrik savaş nedir? Asimetrik savaş taktikleri nelerdir?

Asimetrik savaş nedir?

Asimetrik savaş, savaşan tarafların güçlerinin birbirine denk olmaması durumudur. Asimetrik savaş, güçsüz olanın daha güçlü olana karşı yürüttüğü gayrinizami harp unsurlarını da içinde barındıran bir savaş yöntemidir. Asimetrik savaşta uluslararası savaş hukuku geçerli değildir.

Asimetrik savaşın terörizmle ilişkisi

Terörizm, istenmeyen bir yönetimi zayıflatmak için şiddetin politik kullanımıdır. Terörizm ayaklanmanın ilk safhasıdır. Tek başına terör herhangi bir hükümeti devirmiş ya da işgalci bir gücü defetmiş değildir.

Amerikan askeri planlamacıları, ‘terörizme karşı savaş’ı bir çeşit asimetrik çatışma olarak nitelemektedir.

Asimetrik savaş, terörist faaliyetlerin de içinde bulunduğu çok çeşitli eylemler içerir.

“Her çağın, kendine özgü bir savaşı, kendi sınırlama koşulları ve kendine has ön yargıları vardır.” 

Carl von Clausewitz, On War,

Carl von Clausewitz’in vurguladığı gibi, 21. Yüzyılın kendine özgü savaş koşulları vardır.  Taktik, operatif ve stratejik seviyede harp planlaması, icrası ve sevk idaresi yeni çağa ayak uydurmak zorundadır. Silahlı Kuvvetler teşkilatlanırken, 21. Yüzyılın düşman profili, harp taktikleri, harp stratejileri mutlaka dikkate alınmalıdır. Aksi takdirde 11 Eylül 2001 saldırılarının da gösterdiği gibi; dünyanın en güçlü orduları bile kendi ana vatanında, umulmadık zamanda, beklenmedik şekilde saldırıya uğrayabilmekte; dahası çaresizce kendi ulaşım vasıtalarını, kendi ulusal tesislerini bombalamak zorunda kalabilmektedir. Aslında asimetrik savaş hiç bilinmeyen yeni bir kavram değildir. Yeni olan, teknolojinin muhtemel düşmana ABD gibi süper bir gücü vurma imkan ve kabiliyetini sağlamış olmasıdır. ABD gibi bir süper güç dahi, artık tehdit altındadır ve kendi topraklarında vurulamaz değildir. Askeri teorinin gözden geçirilmesi, savaşın karakterini ve icra şekillerini değiştirmenin, savaşın doğasını değiştirmediğini gösterecektir.

Asimetrik savaşın yapımcıları

Asimetrik savaş, daha çok konvansiyonel savaşla işgalcileri mağlup edemeyeceğini anlayan yerel kuvvetler tarafından yapılır. Bu yüzden asimetrik savaşa katılanlar, yerel halk tarafından geniş ölçüde desteklenir. İşgalci devlet ya da devletlerin yerli halka kötü davranması, asimetrik savaş yöntemlerini uygulayanların başarı şansını yükseltir.

Asimetrik Savaş’ın Soğuk Savaş dönemi

Güçsüz olanın daha güçlü olana karşı yürüttüğü gayrinizami harp unsurlarını da içinde barındıran bir savaş yöntemi olan  yeni mücadele şekli, Soğuk Savaş dönemini hatırlatmaktadır. Soğuk Savaş döneminde olduğu gibi, terörizme karşı savaşmaya karar veren ülke veya ülkeler, ittifaklar/koalisyonlar oluşturarak, uzun ve ideolojik bir savaşı göze almaktadır.

Asimetrik savaşta müttefik bulmak

Asimetrik savaşta müttefik bulmak kolay değildir. Çünkü, hiç bir devlet  uluslararası kabul görmüş savaş kurallarının geçerli olmadığı asimetrik savaşta yer almak istememektedir.

Amerikan askeri planlamacılarının, ‘terörizme karşı savaş’ı bir çeşit asimetrik çatışma olarak niteledikleri, yani bir yönüyle aynen teröristler gibi hukuk tanımayacaklarını deklare ettiklerini yukarıda vurgulamıştık.

ABD’nin Afganistan’da icra ettiği asimetrik savaşa Türkiye hariç, çoğu Müslüman ülke katılmak istememiştir.

Savaş süresince Müslüman ülkelerde Amerikan aleyhtarlığı artış göstermiş, kökten dincilik geniş taraftar gruplarına kavuşmuştur.

ABD ve Batılı ülkeler Taliban etkisiyle Pakistan’ın kökten dincilerin eline geçmesinden korkmaktadır. Çünkü, Pakistan’ın elinde miktarı bilinmeyen ölçüde atom bombası vardır.

Benzer şekilde, ABD’nin Afganistan ve Irak gibi  İslam ülkelerinde uyguladığı asimetrik savaşın etkisiyle Suudi Arabistan da bile yönetim sallantıya düşebilir hatta Taliban benzeri örgütlerin eline geçebilir. Bu durum Suudi Arabistan’daki petrol kaynaklarının kökten dincilerin eline geçmesine neden olabilir.

Asimetrik savaşa bir örnek: Afganistan Savaşı

Amerika Birleşik Devletleri 11 Eylül 2001 saldırılarının El Kaide ve Taliban örgütü tarafından planlanarak icra edildiğine kanaat getirmiştir. Amerika, 7 Ekim 2001 tarihinde Taliban ve El Kaide terör örgütlerini Afganistan topraklarında imha etmek maksadıyla  “Operation Enduring Freedom” kod adıyla bir askeri harekat başlatmıştır. İngiltere, başlangıcından itibaren Amerika ile birlikte Afganistan operasyonuna katılmıştır. NATO İttifakı da ABD ve İngiltere’nin yanında yer almıştır.

Afganistan’daki savaş, her iki taraf açısından,  tipik bir “asimetrik savaş” olarak tarihe geçmiştir.

Afganistan’da ABD liderliğinde üstün silah, araç ve gereçlerle donatılmış büyük bir uluslararası güç meydana getirilmiştir. Karşıt kuvvetler ise yıllardır Afganistan’ın tamamını ele geçirerek şeriat esasına dayalı bir İslam devleti kurmak isteyen Taliban örgütü idi. Aslında, asimetrik savaşın tanımında da yer aldığı şekliyle, her iki taraf arasında olağanüstü bir kuvvet farkı vardı.

Afganistan Savaşı (2001-2014) eşit olmayan iki güç arasında yıllarca cereyan etmiştir. ABD liderliğindeki ittifak, olağanüstü askeri gücüne ve asimetrik savaş tekniklerini de uygulamasına rağmen, Taliban’ı Afganistan topraklarından söküp atamamış, tam tersine Taliban’ın Pakistan topraklarında da üs bölgeleri elde etmesine neden olmuştur.

Asimetrik Savaş’ın en önemli özelliği

‘Asimetrik Savaş’ın en önemli özelliklerinden birisi de, asimetrik savaşın ne zaman biteceğinin belli olmaması yani asimetrik savaşın uzun sürmesidir. ABD-Taliban terör örgütleri arasındaki mücadelenin ne zaman biteceğini tahmin etmek zordur.

Asimetrik savaş: İdeolojik savaş mı?

Asimetrik savaş, çoğu kere ideolojik bir savaştır. Asimetrik savaş normal bir savaştan farklıdır.

Normal bir savaşın hedefleri şunlar olabilir:

a. Düşman kuvvetlerini yok etmek,

b. Bir bölge veya araziyi ele geçirmek,

c. Bir bölge veya araziyi elde tutmak,

ç. Politika ile elde edemediğimiz diğer istek ve arzularımızı düşmana zorla kabul ettirmek.

Asimetrik savaş ne zaman sona erer?

Asimetrik savaş, normal bir savaş gibi, belirli bir yeri işgal etmekle veya ele geçirmekle sona ermez. Bu gayri nizami harp şeklinde teslimiyet söz konusu değildir. Savaşan taraflardan birinin savaştan vazgeçmesiyle, daha çok kendiliğinden sona erer. ABD liderliğindeki ittifakın Afganistan’ı terk etmesiyle, Taliban terör örgütünün Afganistan’da ‘asimetrik savaş’ icra etmesine gerek kalmayacaktır. Ancak, Taliban gibi örgütlerin bu savaş türünü dünya genelinde devam ettirmek isteyebilecekleri hususu dikkate alınmalıdır. Bu yüzden ABD 2001’den beri gayri nizami harp halinde olduğu Taliban ile görüşme yolları aramaktadır.

Asimetrik savaş ve şiddet hareketleri

Bazı teorisyenlere göre, hedef alınan bir ülkede bilinçli ve planlı olarak uygulanan çatışma ve şiddet hareketleri de bu yeni savaş türüne dahil edilmelidir. Yeni tip gayri nizami harp, küresel sömürü güçlerinin, hedef aldıkları bir ülkeyi içten çökertmek için dinsel ve etnik farklılıkları, ekonomik ve sosyal sorunları kullanarak uyguladıkları kuralsız şiddet hareketleri, bağımsızlık çatışmaları ve terör eylemleridir. Yeni savaş çeşidinde kitle iletişim araçları ve her türlü propaganda yöntemi yaygın olarak kullanılır. Bu yüzden tek bir devletin ittifak kurmadan kendisine karşı uygulanan gayri nizami harpleri bertaraf etmesi kolay değildir.

Sonuç:

Modern çağda savaşın yapısını göz önüne alırsak, bunun “müşterek savaş” ile eş anlamlı olduğunu söyleyebiliriz. Müşterek savaş asimetrik taktiklerle eş anlamlıdır. Başarılı komutanlar, bu seçeneği göz önüne alarak, düşmanın önceden var olan ya da asimetrik savaş taktikleriyle hassas hale getirilen zayıf taraflarına taarruz edeceklerdir. Allied Force Operasyonu (Kosova, Haziran 1999) sırasında yaşanan deneyim, asimetrik taktiklerin gelecekteki çatışmaların operasyonel ve taktik düzeylerine dahil edileceğini göstermektedir.

Asimetrik savaş, asimetrik tehditler, asimetrik zorluklar ve asimetrik yaklaşımlar hakkında çeşitli teoriler ortaya atılmaktadır. Bazen bu terimler birbirinin yerine de kullanılmaktadır.

Simetrik savaş, bir kara gücünün, yine bir kara gücü ile savaşmasıdır. Ya da bir deniz gücünün yine bir deniz gücü ile savaşmasıdır. Hava kuvvetlerinin, düşman hava kuvvetleriyle savaşması da, simetrik savaş tanımına uymaktadır.

II. Dünya Savaşı’nda Hitler’in İngiltere Kraliyet Hava Kuvvetleri ile savaşmak yerine, Alman Hava Kuvvetleri ile İngiltere’deki şehir ve kasabalara taarruz etmesi, İngiliz halkının moral ve motivasyonunu bozmayı hedef alması, asimetrik savaş uygulamasına spesifik bir örnektir. II. Dünya Savaşı esnasında İngiltere, Alman Hava Kuvvetleri’nin şehirlere taarruz etmesi nedeniyle çok büyük zayiatlar vermiştir.

Asimetrik savaşta, yeni savaş şekline hazır olmayan, yani savunmasını yeni savaşın taktiklerine göre tesis etmemiş olan taraf, çok büyük zayiatlar vermeye hazır olmalıdır. Böylesi durumlarda asimetrik savaş yıkıcı, tahrip edici olabilir. II. Dünya Savaşı sırasında İngiltere’nin düştüğü durum, bu duruma en güzel örnektir.

Asimetrik, ya da simetrik olmayan savaşa karşı oluşturulacak olan ortak doktrin üzerinde detaylı çalışma yapılmalıdır. Asimetrik angajmanlar, farklı kuvvetler arasındaki savaşlardır. Bu bakımdan müşterek harekat planları, düşmana bizim tarafımızdan uygulanacak olan ve düşmanın asla karşı koyamayacağı asimetrik savaş taktik ve tekniklerini de kapsamalıdır.

Türkiye’nin Ulusal Güvenlik Stratejisi, ülkemize yönelik bütün asimetrik tehditleri bertaraf edecek şekilde yeniden ele alınmalıdır. Bu yapılırken, savaşın doğal yapısına yani müşterek harekat esaslarına sadık kalınmalıdır. Tehdit değerlendirmesi, en zayıf noktalarımızı ve riskli alanlarımızı objektif olarak ortaya koymalı, asimetrik savaşta bu gibi yerlerin nasıl savunulacağı önceden planlanmalıdır.

Ahmet AKIN, (E) Topçu Kurmay Albay

Kaynaklar:

¹ Defense Technical Information Center