Gri bölge taktiği nedir? Devletler niçin gri bölge taktiği uygulamaktadır?

//Gri bölge taktiği nedir? Devletler niçin gri bölge taktiği uygulamaktadır?

Gri bölge taktiği nedir? Devletler niçin gri bölge taktiği uygulamaktadır?

Gri bölge taktiği kuvvetli bir düşmanca hareketi başlatmadan stratejik kazanç sağlayan asimetrik aksiyonları tanımlar. Gri bölge taktiği uygulayan devletler, hatta terör örgütleri, tarih boyunca “salam dilimleme” taktiği ile yeni topraklara kavuşmuşlar, askeri ve politik olarak etki alanlarını genişletmişlerdir. Bu taktiklerin caydırılması için kapsamlı stratejiler gereklidir.

Gri bölge taktiği,  sadece kara-deniz-hava ülkelerinde değil, bugün için uzay yarışında önde olan ABD’nin de gelecekte karşılaşacağı en zorlu düşmanca davranışlar arasında olacaktır. Gittikçe artan bir şekilde, Rusya ve Çin, çatışmayı tetiklemeden adım adım artan kazanımları kullanarak büyük stratejik hamleler yapmaktadırlar.

Gri Bölge Taktiği: Kırım Yarımadası’nın İşgali

2014 başlarında Rusya’nın komşu bir devletin, Ukrayna’nın toprağı olan ‘Kırım Yarımadası’nı kuvvet kullanarak ilhakı gri bölge taktiği uygulamasına somut bir örnektir. Rusya Federasyonu tarafından Kırım Yarımadası’nın ilhakı, Soğuk Savaş sonrası Avrupa düzenini altüst etmiştir. Rusya’nın Kırım Yarımadası’nın ilhakında iki ana amacı vardı:

  • Ukrayna’nın NATO’ya katılmasını engellemek,
  • NATO’ya katılması sürecinde olan Ukrayna’nın, Rusya Federasyonu’nun Sivastopol limanında üslenmiş olan Karadeniz Filosu’na el koymasına mani olmak.
  • Eski Varşova Pakti üyesi devletlere göz dağı vermek.

2014’e geldiğimizde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, görevinde 16. yılını doldurmuştu. Kırım Yarımadası’nın gri bölge taktiği ile işgal edilmesi, 16 yıllık başkanlık kariyerinde Putin‘in belki de en büyük başarısıdır.

Kırım Yarımadası’nın işgalinde Rusya özellikle dünya kamuoyunun tepkisini çekmemek için doğrudan konvansiyonel askeri güçlerini kullanmamıştır.  Putin önderliğindeki Rusya, Kırım’ın ele geçirilmesinde ‘paramiliter’ dediğimiz yarı askeri kuvvetleri ve hibrit savaş unsurlarını koordineli bir şekilde ve başarıyla kullanmıştır. Rusya geliştirdiği işgal stratejisi ve bu strateji kapsamında geliştirdiği ‘gri bölge taktiği’ ile adeta salam dilimler gibi Kırım Yarımadası’nı kendi topraklarına katmıştır.

Kırım Yarımadası’nın işgali  esnasında Rusya bütün dünya kamuoyuna siyasi mesajlar vermeyi ihmal etmemiş, Kırım Yarımadası’nda bulunan Ruslar’ın asimile edilmek istendiğini gerekçe göstererek, gerektiğinde taktik uygulamalarda değişikliklere gitmiştir.

Askeri uzmanlara göre sırada Ukrayna-Rusya sınırındaki Donetsk-Luhansk-Kharkiv endüstri bölgesi ile, Estonya, Litvanya ve Letonya gibi Baltık ülkeleri vardır.

Acaba Rusya Baltık ülkelerindeki etnik Rusları “özgürleştirmek” için gri bölge taktiğini uygulayacak mıdır?

Batılı devletler, Rusya’nın bu tür  eylemlerini caydırmak için önlemler aramaktadır. Rusya Federasyonu tek bir mermi bile atmadan Kırım Yarımadası için başlangıçta belirlediği iki önemli hedefine ulaşmıştır. Bundan sonra Rusya’nın gri bölge taktiği kullanarak nereleri topraklarına katacağını zaman gösterecektir.

Güney Çin Denizi’ndeki Gri Bölge Taktiği Uygulamaları

Çin’in gri bölge taktiği uygulaması

Çin, Güney Çin Denizi’nde yer alan ve civarında zengin petrol ve doğal gaz rezervleri bulunduğu sanılan insansız adaların kendi ana kıtasının bir parçası olduğunu iddia etmektedir. Bu gerekçeden hareketle, Çin Halk Cumhuriyeti bu adaları gri bölge taktiği kullanarak hızlı bir şekilde tahkim etmeye ve buralarda yeni yerleşim alanları ve askeri üsler tesis etmeye başlamıştır.

Günümüzde Çin, Vietnam, Filipinler, Tayvan, Malezya ve Brunei, Güney Çin Denizi’ndeki topraklarda hak iddia etmektedir. Rakip ülkeler, Güney Çin Denizi’ndeki topraklar için yüzyıllarca mücadele ettiler, ancak gerginlik son yıllarda istikrarlı bir şekilde arttı. Çin geniş kapsamlı iddialarını ada inşaatı ve deniz devriyeleri ile destekliyor.

ABD, toprak anlaşmazlıklarında taraf tutmadığını söylüyor ama ABD donanması ve hava kuvvetleri uçakları da  bölgede devriye geziyor. ABD, Güney Çin Denizi’nde bulunan kritik deniz ve hava yollarını emniyete almak amacıyla icra ettiği harekata “seyrüsefer özgürlüğü” operasyonları diyor.

ABD ve Çin, her iki taraf da birbirlerini Güney Çin Denizi’ni “militarize” etmekle suçluyor. Çin Halk Cumhuriyeti gri bölge taktiği uygulaması ile hakimiyet alanının genişletmeye çalışırken, Güney Çin Denizi’nin  potansiyel olarak ciddi küresel sonuçları olan bir patlama noktası haline gelmesinden korkuluyor.

Bu, devletlerin okyanus alanları üzerinde toprak ve egemenlik üzerine bir anlaşmazlıktır. Paracels ve Spratlys adlı iki ada zinciri üzerinde, bir ya da birçok ülke tarafından tamamen veya kısmen iddia edilmektedir. Tartışmalı deniz alanları, önemli bir nakliye rotası durumundadır ve bölgedeki insanların geçim kaynağı olan balıkçılık alanlarına ev sahipliği yapmaktadır.

İran’ın Gri Bölge Taktikleri

İran İslam Cumhuriyeti, 1979 Devrimi’nden sonra açık bir şekilde Şii’liğin Orta Doğu’ya ihraç edilmesini milli bir politika olarak kabul etmiştir. Aradan geçen yaklaşık 40 yıllık süreçte, İran’ın da adeta salam dilimler gibi, Orta Doğu’yu ele geçirmekte olduğunu görüyoruz.

İran, İsrail yayılmacılığına karşı İran adına vekalet savaşı yürüten Hizbullah ile Lübnan’da ve hatta Mart 2011’den itibaren Suriye’de etkin konumdadır.

İran, Aralık 2014’ten itibaren, yani ABD’nin Irak’ı resmen terk etmesinden sonra, Bağdat’ta kendisine müzahir yöneticilerin iş başına gelmesini temin etmiş ve desteklemiştir.

İran, Eylül 2014’te başlayan Yemen İç Savaşı’nın Suudi Arabistan ile birlikte en önemli aktörlerindendir.

İran Körfez ülkeleri üzerindeki dominant etkisini ‘gri bölge taktikleri’ ile her geçen gün arttırmaya çalışmaktadır. Sünni Müslümanlık inancını yaymaya çalışan Suudi Arabistan’ı rakip gören İran, Basra Körfezi’nde kıyısı bulunan Bahreyn, Katar, Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman üzerinde baskı kurmaya çalışmaktadır.

Mart 2011’den beri devam etmekte olan Suriye iç savaşında İran kazanç elde etmesi kesin olan devletlerin başında gelmektedir. İran, Suriye’de paramiliter ve doğrudan askeri kuvvetler kullanmaktan kaçınmamıştır.

Sonuç:

Gri bölge taktiği, rakip devletin veya devletlerin misillemesine fırsat vermeyecek şekilde planlanıp, uygulanmaktadır.

Putin, Kırım Yarımadası’nın işgaliyle ilgili olarak sorulan bir soruya verdiği cevapta “Kırım’ın işgali planlı bir hareket değildir, tamamen plansız ve kendiliğinden oluşan (spontane) olaylar neticesinde olay bu noktaya kadar gelmiştir. Amacımız Kırım’da yaşayan Rusları Ukrayna milliyetçiliğinden korumaktır” demiştir. Aslında Putin’in bu yanıtı bile rakip devletlere verilen siyasi bir mesajdır ve rakiplerin Rusya’ya verecekleri muhtemel tepkileri bertaraf etme amacını gütmektedir.

Rusya Federasyonu ile iyi ilişkiler içinde olan Çin Halk Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri’ni düşman olarak doğrudan karşısına almaktan çekinmektedir. Çünkü Çin, bugün için diplomatik, ekonomik, enformasyonal ve askeri milli güç unsurları bakımından ABD’nin çok gerisindedir. Çin’in ABD ile olabilecek uzun süreli bir harbi ayakta idame edecek ekonomik ve askeri gücü mevcut değildir. Özellikle bu nedenle Çin’in gri bölge taktiği uygulamalarına ağırlık verdiği değerlendirilmektedir. Binlerce yıllık devlet tecrübesiyle gri bölge taktiği uygulamasında acele etmeyen, salam dilimler gibi adım adım toprak kazanmakta olan Çin’i durduracak tek ülke şimdilerde sadece Amerika Birleşik Devletleri’dir.  Yine de Amerikalı strateji uzmanlarının ifadesiyle, Washington, küçük çaplı diplomasiye doğru adım adım atmış olan Pekin yönetimi konusunda ihtiyatlı davranmak zorundadır.

1979 Humeyni Devrimi’nden sonra Orta Doğu’da Şii Müslümanlık inancını yaymak hedefini gizlemeyen ve bu uğurda her türlü taktiği uygulamaktan kaçınmayan İran İslam Cumhuriyeti’nin gri bölge taktiği uygulamalarına karşı Türkiye Cumhuriyeti dahil, bütün bölge ülkeleri müteyakkız olmalıdır.

Kaynaklar:

¹ SpaceNews

² CNAS

³ Small Wars Journal

Yazan: Ahmet AKIN, (E) Topçu Kurmay Albay

By | 2018-01-10T22:54:32+00:00 Ocak 10th, 2018|Harp ve Strateji|0 Yorum

About the Author:

KKK’lığından emekli (2012) topçu kurmay albay. Çeşitli Kara Kuvvetleri birliklerinde batarya, tabur ve alay komutanlığı yaptı. 1997-2003 yılları arasında Güneydoğu Avrupa Müttefik Kuvvetler Komutanlığı Karargahı’nda, 2005-2008 yılları arasında Heidelberg Kara Unsur Komutanlığı Karargahı’nda görev yaptı. 10 yıldan fazla süren NATO görevlerini müteakip, Dağ ve Komd.Tug.K.Yrdc. (Hakkari) ve 3.Taktik P.Tüm.Kur.Bşk. (Hakkari) görevlerinde bulundu. NATO, Küresel Siyaset, Küresel Terörizm konularında serbest yazardır. İngilizce ve Almanca bilmektedir. “Siber Savaşlar ve Uluslararası Çatışmalar (New York Eyalet Üniversitesi/ABD) ve “Savaş Paradoksları (Princeton Üniversitesi/ABD) konularında sertifika sahibidir.

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?

%d blogcu bunu beğendi: