Facebook gazetecilik projesi nedir? Proje neleri amaçlıyor?

//Facebook gazetecilik projesi nedir? Proje neleri amaçlıyor?

Facebook gazetecilik projesi nedir? Proje neleri amaçlıyor?

Facebook 10 Ocak 2016 günü günü gazetecilik endüstrisi ile daha güçlü ilişkiler kurmak üzere tasarlanan Facebook Gazetecilik Projesi’ni açıkladı. Projeyle Facebook, internet ortamındaki gazeteciliğin kalitesini ve güvenilirliğini artırmayı amaçlıyor.

Kasım 2016 ABD başkanlık seçimlerinden önce yapılan ve ana akım medya tarafından yayımlanmış olan anketlerin çoğunluğunda Hillary Clinton yeni ABD Başkanı olarak gösteriliyordu. Hatta son bir ay içerisinde yapılan anketlerde, hiç yanılma olmadığı dile getirilerek, Hillary Clinton’un başarısı garanti gibi gösteriliyor, aslında “bir yerlere” mesaj da veriliyordu. 8 Kasım 2016 seçimleri ana akım medya için, anketçiler ve gazeteciler için fiyaskoyla sonuçlandı. Hiç beklenmedik bir aday, Cumhuriyetçi parti başkan adayı Donald Trump yeni ABD Başkanı olarak seçildi.

Dünyayı yöneten süper güç ABD’nin Facebook haricinde ana akım medyası bundan ne ders çıkardı bilinmez. Ancak, asıl işi habercilik olmayan sosyal medya platformu Facebook “doğru habercilik” alanında önemli bir çalışma başlattı: Facebook Gazetecilik Projesi.

Bu yazı gazetecilere yönelik olsa da, sosyal medya ağlarındaki tüm üyeleri bu uygulamaları takip etmeye teşvik ediyoruz. Bu yazı kimin gazeteci olup olmadığına bakılmaksızın herkes için hazırlandı.

Facebook Gazetecilik Projesi neyi amaçlıyor?

Diğer amaçlarının yanı sıra, Facebook Gazetecilik Projesi, ABD başkanlık seçimi sırasında ve sonrasında ortaya çıkan sahte haberlerle baş etmeyi amaçlıyor.

TechNewsWorld‘ün haberine göre Facebook Gazetecilik Projesi’nin yol haritasındaki adımlar şunlar:

  • İhtiyaçlara daha iyi uyacak yeni haber formatı oluşturmak da dahil olmak üzere haber organizasyonlarıyla yakın işbirliği yapmak ve iş ortaklarına içeriğini daha iyi dağıtma ve para kazanma konusunda yardımcı olmak için yeni iş modelleri oluşturmak,
  • Poynter Enstitüsü ile online gazeteciki eğitimleri için sertifika programı oluşturmak. Diğer yandan yerel ortaklarla “yerel haber okulları” kurmak.
  • İçerik için sanal sertifikasyon sağlamak maksadıyla ‘First Draft News’ ile birlikte çalışmak: First Draft, çevrimiçi ortamda çıkan bilgilerin raporlanmasında ve paylaşılmasında beceri ve standartların geliştirilmesine çalışmaktadır. Sosyal medya’dan temin edilen içeriğin nasıl bulunacağı, doğrulanacağı ve yayınlanacağı konusunda pratik ve etik bilgiler sağlamaktadır.
    • Yaygın olarak dolaşan, yanlış yönlendirilmiş ve manipüle edilmiş görüntüler,
    • Bir haber olayında çekilen görgü tanıkları ve videoları,
    • Mali veya siyasi kazanç için üretilen aldatmacalar, hileler ve sahte haber hikayeleri odaklandığı konulardır.
  • Facebook’un son zamanlarda satın aldığı ‘CrowdTangle‘ platformundaki sosyal medya analizlerine ücretsiz erişim olanağı temin etmek: CrowdTangle, medya yayıncıları ve bireysel içerik yaratıcıları ile kendi adına hesapları yöneten yöneticiler ve acenteler dahil olmak üzere orijinal içeriği yayınlayan iş ortakları için uygun bir platform vazifesi görmektedir.
  • Sayfa yöneticilerinin belirli gazetecileri habere katkı sağlayıcı olarak atamalarına izin vererek, bu gazetecilerin sayfa adına canlı yayına katılmalarına olanak vermek,
  • Yayıncılar için canlı bir güncelleme özelliği katmak,
  • Sahte haberleri önleme çabalarını sürdürmek.

Şirket temsilcisi Liz Allbright TechNewsWorld’e yaptığı açıklamada “Gazetecilik Projesinin sadece sahte haberlerle doğrudan ilgili değil. Aynı zamanda medya ortaklarımızla daha yakın işbirliğine dayalı çalışmalar yapmak için devam eden çabalarımızın bir parçasıdır” dedi. “Sonuçta, tüm bu çabaların, topluluğun birlik olarak anlamlı konuşmalar yapmasını, bilgilendirilmesini ve birbirlerine daha fazla bağlanmasını sağlayacağını umuyoruz” diye ekledi.

Facebook Gazetecilik Projesi: Kime yarar sağlar?

Facebook’un planları, sahte haberlere karşı ön yargı ve rekabet suçlamalarıyla seçim kapsamına girmek için uğraşan ana akım medyaya fayda sağlayabilir.

Stratecast/Frost & Sullivan program yöneticisi Michael Jude, “Ana akım medyaya duyulan güven oranı %6 civarında. Kongre’den yüzde 6 daha düşük” dedi. TechNewsWorld’e “Gazetecilik, bu yeni çevrimiçi dünyada ilgi ve meşruiyet bulmak için uğraşıyor.” dedi.

Yeni bir çevrimiçi ankete katılanların %58’i kendilerini bilgilendirmek için kullandıkları web sitelerine güvendiklerini ifade ederken; ankete katılanların %32’si ise, Facebook’un ana haber kaynağı olduğunu söyledi.

Michael Jude “Bir sanat olarak gazetecilik, son seçimle önemli ölçüde devalüasyona uğradı, değer kaybetti. Büyük haber kaynakları, seçim sürecini etkilemek için yayımladıkları taraflı haberlerle tarafsızlıklarını kaybettiler.”

“Gazetecilikteki iyileştirme, insanların güvenebileceği tarafsız haber akışlarını sağlamaya yönelik çabalara dahil olmaya bağlıdır.  Bu anlamda Facebook’un çabaları da tarafsız haberciliğe yardımcı olacak “dedi.

Jude, medya ortakları için Facebook’un çabalarının “gözbebeklerine erişim” olarak nitelenebileceğini; bu çabaların haber içeriğinin kalitesini ve kazanılan gelir miktarını arttıracağını belirtti.

Savaşın silahı olarak haberler

Institute for Critical Infrastructure Technology‘dan James Scott’un TechNewsWorld’a verdiği mülakatta şöyle dedi: “Sahte haberler dezenformasyon (yanlış bilgilendirme), propaganda ve kötü amaçlı yazılımları taşımak için kullanılabilir. Facebook Gazetecilik Projesi kısa vadede bazı sahte haberlere engel olsa da, daimi düşmanlar propaganda yapmak için daha inandırıcı sahte haber öyküleri hatta makaleleri geliştirebilirler. Facebook Gazetecilik Projesi’nin kontrollerini aşmak için yöntemler bulabilirler. Rakipler, sahte haberleri kategorize etmek için projenin kullandığı parametreleri kolayca tanımlayabilirler. Bu parametreler içinde tuzaklar oluşturabilirler.  Yine de Facebook Gazetecilik Projesi’nin Facebook ile bağlantılı meşru sitelerde dahi kötü amaçlı reklam yayınlamayı durduramayacağını belirtmek isterim.”

Sosyal medyada haberler nasıl doğrulanır?

“Haber kaynağınız yanlışsa, siz de yanlışsınız!” demektir. Bunu unutmayın. Bu bahaneyi hiç satın almayın ya da kullanmayın. Haber içeriğinin üzerinde sizin isminiz yazıyor. Hikayenizdeki bilgilerden siz sorumlusunuz. Yalnızca hikayeyi bir kaynağa dayandırmak zorundasınız.

Son birkaç yıldır, sosyal medya içeriğini ve ağlar arasında akan diğer bilgi türlerini doğrulama konusundaki her güzel yazı ve tavsiyeyi toplamaya çalışıyordum. Bu doğrulama biçimi, bazı yeni araçlar ve teknikler içerir ve ağların çalışması ve insanların bunları nasıl kullandığı hakkında temel bir bilgi birikimi gerektirir. Ayrıca, bir süredir bilinen eski okul değerleri ve tekniklerinin birçoğunu da bilmeyi gerektirir: Şüpheci olmak, soru sormak, güvenilir ve kaliteli kaynakları araştırmak, doğrulama kaynaklarını elimine ederek, daraltmak, işbirliği yapmak ve basın üyeleri ile iletişim kurmak.

Aynı zamanda, her gazetecinin bilgi dağarcığında olması gereken yeni araçlar, teknikler ve yaklaşımlar var. Neyse ki, bazen “Yeni Doğrulama” olarak adlandırdığım yöntemleri kullananlar, uygulayıcılar kıskanç değiller, bildiklerini paylaşmak konusunda nazik ve cömert davranıyorlar. Böyle cömert bir yerlerden biri, diğerlerinin yanı sıra Reuters, ABC News ve The New York Times gibi müşterileri ile çalışan bir sosyal medya iyileştirme ve doğrulama operasyonu olan Storyful‘daki insanlar.

Doğrulama ve iyileştirmenin üç temel soru:

  • Keşif: Değerli sosyal medya içeriğini nasıl buluruz?
  • Doğrulama: Güvenebileceğimizden nasıl emin olabiliriz?
  • Gönderme: Bu içeriği değişen bir kitleye ait hikayelere nasıl dönüştürürüz?

Hiç şüphesiz, doğrulama en büyük zorluktur.

Bu ayrıca, geleneksel haber kuruluşlarının sınırlarını terk etmek ve belki de kendi yayın organlarını yaratmak isteyen ‘sosyal gazeteciler’ için en büyük fırsattır.

Çoğaltılan ve tekrar yayınlanan videolara yönelik olarak genellikle uyarı alırız. Orijinal kaynağın bulunması, doğrulama işlemimizin ilk adımıdır ve çeşitli teknikler gerektirebilir. Resim içinde gömülü verileri incelemek, daha fazla bilgi sağlar. Ve arama motorları aracılığıyla yayınlanacak anahtar kelimeleri belirleyerek, genellikle bir videonun veya resmin ilk yüklemesini buluyoruz.

Sosyal medya aracılığı ile halka bilgi veren herkes, güvenilirliğini korumak için kesin bir özen göstermeye çalışmalıdır.

Kaynağı değerlendirmek ve bilgiyi doğrulamak için elinizden gelen her şeyi yapın.

Mükemmellik arayışı

Mükemmellik arayışı içinde gazeteciler, araştırmacı raporlama, anlatı yazımı, sosyal medya ve video gibi çok sayıda gelişmiş beceriyi geliştirmeye çalışırlar. Doğruluk olmadığında yazacağınız haber öyküleri değersizleşiyor. Doğruluk sağlamak için kullanacağımız birkaç adım:

◊ Etkili sorular sormak.

◊ Doğru notlar almak.

◊ Kaynak belgeleri toplamak.

◊ Bilgileri sorgulamak.

◊ Bilgileri doğrulamak.

◊ İçeriği kontrol etmek.

Haber kaynaklarını doğrulayın

Haber kaynakları haber öykülerini abartmayı severler. Bu dünyanın her yerinde böyledir. Bir kişinin olayları nasıl abarttığını biliyorsanız, ondan uzak durun. Zira, yazacağınız haberde abartı olduğunu anlayan okuyucular, asla size bir daha güvenmezler. Haber kaynağı kesinlikle doğru anlama yeteneğinizi veya ona olan taahhüdünüzü sorgulayacaktır. Gerekirse haber kaynağından ismini hecelemesini isteyin. Kartvizit istemeyi de unutmayın.

Bir kişiyle ilgili İnternet’i (Google, LinkedIn, Facebook, bir kaynak kuruluşun web sitesini) ve diğer kaynakları (bir gazetede çalışıyorsanız kliplerinizi) kontrol edin, ancak bu kaynakların bile her zaman doğru olduklarını varsaymayın.

Bir röportaj yerine bir etkinliği izliyorsanız, önceden bir program veya gündem hazırlayın. Ana kişileri bulmaya çalışın ve programda adlarının doğru yazıldığından emin olun. Tanımadığınız biri konuşur veya olay sırasında bir şeyler yaparsa, mümkün olduğunca çabuk ona ulaşmayı ve adını öğrenmeyi deneyin. Ardından, kişiyi ve hakkındaki bilgileri telefonla veya e-postayla doğrulayın.

Kaynakla ilgili her bilginin not defterinize doğru yazıldığından emin olun. Üzerinizde en az bir adet basılı veya dijital kayıt cihazı ya da not defteri bulunmalıdır.

İletişim bilgilerini alın

Ya adı aldıktan sonra röportaja başlayın veya röportajın sonunda, kaynaktan iletişim bilgileri isteyin: Ev, iş ve cep telefonu numaraları, e-posta adresi, Twitter kullanıcı adı (varsa). Doğru olduğundan emin olmak için gerekirse heceleme yöntemiyle notlarınızı doğrulayın. Haberle ilgili gerçekleri kontrol etmeniz gerektiğinde iletişim bilgileri önemlidir.

Kaynağın ünvanını, adını ve soyadını doğru alın

Kişinin adını aldıktan sonra, ünvan, bağlı olduğu kurum, çalıştığı yer, vb. adını isteyin. Bazı insanlar birden çok firmayla ya da kurumla çalışabilirler. Yine, dizüstü bilgisayarınıza yazdığınız notları haber kaynağına okuyarak doğrulayın. Bu kişi hakkında tekrar haber yaparken aynı ünvan ve terfi gibi başlıkların geçerli kalacağını düşünmeyin. İnsanlar terfi, tenzil, işten ayrılma ve iş değiştirme hakkına sahiptir. Şartların geçerlilik süresi dolabilir. Milletvekili ise, vekilliği sona ermiş olabilir. Vali ise, emekliliğe ayrılmış olabilir. İnsanlar seçilir veya yenilir. Haber kaynağına geçerli unvanının ne olduğunu tekrar tekrar sorun.

Orijinal kaynağa ulaşın

Bir röportajda bir kaynak size bir öykü sunduğunda, “Bunu nereden biliyorsunuz?” diye sorun. Bu, bilginin kaynağına ulaşmanızı sağlar. Konuştuğunuz kişi yanılıyor ya da yalan söylüyor ya da hikayenin tamamını hatırlamıyor olabilir. “Bunu nereden biliyorsun?” sorusu, bilgi için en iyi kaynak bulmanıza yardımcı olur. Bir hikayeyi ikinci veya üçüncü elden duyuyorsanız, başlangıç ​​noktasına kadar takip edin. Birisi haberle ilgili istatistikleri gösteriyorsa, bu istatistiklerin kaynağı olan raporu alın. Ardından hikayeyi doğrulayabilir, bağlam ekleyebilir ve daha fazla istatistiki bilgi ekleyebilirsiniz.

Kaynağı değerlendirin

Bu kişinin ne kadar bilgili ve güvenilir olduğunu belirlemenize yardımcı olacak kaynak (ve diğer kaynaklar) ile ilgili sorular sorun: Kaynak, bu bilgiye kendisinden resmi olarak talep edildiğinde erişebilecek bir konumda mı? Bu bilgiyi gayri resmi olarak öğrenmek için kaynak uygun pozisyonda mı? Bu kişi daha önce size güvenilir (veya güvenilmez) bilgi verdi mi? Kaynağın sizinle konuşma istek ve arzusu nedir? Kaynak kayda geçmeye ve hikayesinin arkasında halka açık olarak durmaya istekli mi? Bunu kim biliyor? Bunun hakkında daha fazla kimi başka kim biliyor?

Bilgileri değerlendirin

Bu bilginin ne kadar bilgili ve güvenilir olduğunu belirlemenize yardımcı olacak kaynak (ve diğer kaynaklar) ile ilgili sorular sorun: Kaynak öykünün teori, spekülasyon, söylenti ya da gerçek olup olmadığını biliyor mu? Bilgiler gerçekse, güncel midir? Bilgiler ve haber içeriği tamam mıdır?

Bilgiye meydan okuyun

Bu bilgiyi kim inkar edebilir?  Bilgilerinizi, onu çürütmek isteyebilecek biriyle paylaşarak test edin. Eğer bu kişi onu çürütemezse, haber neredeyse doğru olabilir. Test kaynağı kesinlikle bunun doğru olduğunu ve onayladığını bilmiyorsa, tamamen doğru kabul edilmemelidir.  Çelişkili hikayeler alırsanız, ikisine de meydan okuyun, doğruluklarını sorgulayın. Onların kaynaklarına bulun. Her ikisi için de onay isteyin. Gerçeği bulmaya çalışın. Ya da en azından bir hikayeyi doğru olarak satın almak yerine, doğrulamak için savaşmayı sürdürün.

Sosyal medyayı kullanın

Doğru bilgilere ulaşmanıza yardımcı olabilecek bilgi ve kaynaklarına (Facebook, Twitter gibi) doğrulanmamış haberle ilgili örtülü sorular yazın. Arkadaş çevrenizden bu haberle ilgili doğru bilgiler sunabilecek kimseler çıkabilir.

Yazan: Ahmet AKIN, (E) Topçu Kurmay Albay

By | 2017-02-25T11:45:59+00:00 Şubat 25th, 2017|Amerika|0 Comments

About the Author:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?

%d blogcu bunu beğendi: