Nazi propaganda prensipleri ve yönetimde uygulanması

Nazi propaganda prensipleri ve yönetimde uygulanması

Nazi propaganda prensipleri deyince akla 1933-1945 yılları arasında Almanya’yı idare etmiş olan Hitler ve O’nun propaganda bakanı Joseph Goebbels gelir.

Propaganda bin yıldan fazla zamandır barışta ve savaşta uygulanmaktadır. Ancak, son yüzyıl içerisinde kitle iletişim araçlarındaki gelişmeler sayesinde, propaganda daha fazla önem kazanmıştır.

Propaganda nedir?

Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre propaganda ‘Bir öğreti, düşünce veya inancı başkalarına tanıtmak, benimsetmek ve yaymak amacıyla söz, yazı vb. yollarla gerçekleştirilen çalışma, yaymaca’dır.

Diğer bir ifade ile propaganda çok sayıda insanın düşünce ve davranışlarını etkilemek amacını taşıyan önceden planlanmış bir mesajlar bütünüdür.

Propaganda tarafsız mıdır?

Sistematik bir süreç olan propaganda tarafsız bilgi sağlamaz. Bunun yerine hem kendi kitlesini hem de hedef alınan kitleyi etkileyecek bilgiler sunar. Propagandanın başarısı, elde edilecek sonuçlarla doğru orantılıdır.

Propaganda doğru bilgiler mi yayınlar?

Karşı tarafı ikna etmek için propaganda mesajı doğru da olabilir, yanlış da olabilir, veya belli bir amaca yönelik de olabilir. Bu noktada belirlenen amaca göre, uygulanacak olan propaganda taktikleri değişir.

Propaganda nasıl yapılır?

Halkın tutum, inanç ve davranışların değiştirmek ve belli bir hedef doğrultusunda halkı bir araya getirmek için özellikle ‘medya’ vasıtasıyla propaganda yapılabilir. Propagandada mesaj yayınlamak için şunlar kullanılabilir: basın, radyo, televizyon, film, bilgisayar, faks makineleri, posterler, toplantılar, kapıdan-kapıya reklamlar, şarkısözleri, düğmeler, reklam panoları, konuşmalar, bayraklar, sokak isimleri , anıtlar, paralar, pullar, kitaplar, oyunlar, çizgi roman, şiir, müzik, spor etkinlikleri, kültürel etkinlikler, şirket raporları, kütüphaneler ve para ödülleri ve hediyeler.

Propaganda nerelerde kullanılır?

Propaganda genellikle politikada kullanılır. Dost kitleye ülkelerinin politikaları hakkında yanlış bilgiler verilip, aksi görüşleri red etmeleri  sağlanabilir.

Propaganda politikanın haricinde düşman komutanlarını etkilemek, düşmanın direncini kırmak için askerlikte de geniş ölçüde kullanılabilir.

Propaganda çok sinsi yollarla uygulandığı için, asla reklamla karıştırılmamalıdır.

Propaganda çeşitleri nelerdir?

Propaganda kaynağına göre sınıflandırılır.

  • Beyaz propaganda’nın kaynağı tam olarak bellidir.
  • Kara propaganda dost bir kaynaktan geliyormuş gibi görünür ama gerçek tam tersidir.
  • Gri propaganda tarafsız bir kaynaktan geliyormuş gibi görünür ancak gerçekte düşman tarafından uygulanmaktadır.
Editörün Önerisi>>  Adolf Hitler ve Bilinmeyen Özellikleri

Propaganda mesajları hangi taktikle yayınlanırsa yayınlansın, gözle görülebilmeli, anlaşılabilmeli, akılda kalıcı olmalı ve karşı tarafta tepkiye yol açmalıdır.

Ünlü bir propagandacı: Paul Joseph Goebbels

Nazi propaganda prensipleri deyince akla Paul Joseph Goebbels (1897-1945) gelir. Alman Nazi Partisi üyesi olan Goebbels1933’te Adolf Hitler‘in propaganda bakanı oldu. Propaganda bakanı olarak Goebbels Alman radyoları, Alman sineması ve Alman tiyatrosunu kontrol etme gücünü elde etti.

Joseph Goebbels ünlü bir hatipti
Joseph Goebbels ünlü bir hatipti

Goebbels, 1925’te Nazi Partisi lideri Adolf Hitler’le tanıştı. Goebbels 1926’da vali ve aynı zamanda Nazi Partisi’nin Berlin bölgesi lideri oldu. 1927’de Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi (Die Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei-NSDAP)’nin süreli yayın organı olan Taarruz Dergisi (Der Angriff)’nin kurucusu ve editörü oldu.

Goebbels 1928’de Alman Parlamentosu’na seçildi. O, kalabalık halk yığınlarının duygularını istismar etmede çok yetenekliydi. Bütün modern propaganda yöntemlerini kullanan Goebbels, Hitler’in 1933’te yönetime gelmesinde baş rol oyuncusu oldu. Birliktelikleri ömürlerinin sonuna kadar devam etti.

Goebbels’in bakan olması

Hitler 1933 yılında iktidarı ele geçirdiği zaman, Goebbels propaganda ve ulusal aydınlanmadan sorumlu bakan oldu. Goebbels, bakan olduktan sonra, ölünceye kadar her türlü medyayı, iletişim vasıtalarını ve eğitim olanaklarını kullanarak Hitler’in dünyayı yönetmek üzere görevlendirilmiş olan gerçek bir tanrı (a veritable god) olduğu duygusunu Almanlara aşılamaya gayret etti. Goebbels, 1938 yılında Hitler’in kabine konseyinin bir üyesi oldu.1944 yılında, Hitler Goebbels’i topyekün seferberlikten sorumlu olarak görevlendirdi. Goebbels döneminde 10 milyon askerin silah altında olduğu Alman ordusunda seferberlik yaşı 15’e kadar indi.

Propaganda ve ulusal aydınlatmadan sorumlu bir bakan olarak Goebbels radyo, basın, sinema, ve tiyatro üzerinde sıkı kontroller getirdi. Sonraları tüm Alman kültürünü kontrol etmeye, yönetmeye başladı. Goebbels kitlelerin psikolojisini etkilemek üzere, belirli Nazi propaganda prensipleri çerçevesinde bütün yeteneklerini ve yetiştirdiği casusları Nazi Partisi’nin hizmetine sundu. Onun en kin dolu propagandası Yahudilere karşı oldu. Döneminde 5,5 milyon Yahudi öldürüldü, soykırıma uğradı. Bir hipnotize uzmanı olarak, mitinglerde  ve törenlerde Hitler’den sonra gelen en önemli hatipti. Goebbels, toplumu alaya alıyor, sadece Nazi iktidarını haklı görüyordu. Bu Nazi propaganda prensipleri gereği mutlaka yapılmalıydı. Goebbels, intihar edinceye kadar Hitler’e bağlı kaldı. Hitler 30 Nisan 1945’te intihar etti. En sadık yardımcısı olan  Goebbels de 1 Mayıs 1945’te Sovyet birlikleri Berlin’i işgal ve tahrip ederken, intihar etti.

Editörün Önerisi>>  Avrupa Birliği Nedir?

Nazi propaganda prensipleri

Aşağıda Nazi propaganda prensipleri özet olarak listelenmiştir. Propaganda prensipleri, Hitler’in entelektüel mirası olarak da düşünülebilir.

a. Propaganda ve propagandacı:

  • Propagandacının, olaylar ve kamuoyu hakkındaki bütün istihbarata tam ve kesintisiz erişimi olmalıdır.
  • Propaganda sadece tek bir otorite tarafından planlanmalı ve icra edilmelidir.
  • Propaganda direktifleri propaganda planlayıcı yetkili otorite tarafından önemli resmi yetkililere açıklanmalı, yetkililerin faaliyetleri ile propaganda temaları arasında koordine sağlanmalı, bu suretle savaşan halkın moral gücünün devamlılığı temin edilmelidir.
  • Propaganda planlayıcısı, diğer ajansların faaliyetlerini denetlemelidir.
  • Nazi propaganda prensipleri gereği propaganda sonuçları, daha planlama aşamasındayken çok iyi düşünülmelidir.
  • Propagandanın hedef alınan kitle üzerinde etki yaratması, ikna edici olması için seçilecek propaganda temaları hedef alınan kitlenin ilgi alanlarını kapsamalıdır. Propaganda uygun medya araçları ile yayımlanmalıdır.
  • Nazi propagandası güvenilir unsurlara dayanmalıdır. Propagandanın güvenilirliği, propagandadan beklenen sonucun doğru veya yanlış olmasını belirler.
  • Propaganda malzemelerinin sansürlenip sansürlenmeyeceğini, propagandanın güvenilirliği, istihbarat ve muhabereden beklenen etkiler belirler.
  • Beyaz propagandadan daha etkili olması bekleniyorsa ve beyaz propaganda daha az güvenilirse, bu durumlarda hedef kitleyi etkilemek için ‘kara propaganda’ yöntemi kullanılabilir. Kara propaganda Nazi propaganda prensipleri içerisinde önemli bir yere sahiptir.
  • Nazi propaganda prensipleri önceden ortaya konmalı ve propaganda zamanca çok dikkatli planlanmalıdır. Propaganda düşmanın propagandasının önünde gitmeli, hedef alınan kitleye zamanında ulaşmalıdır. Propaganda her durumda en uygun zamanda başlatılmalıdır. Propagandanın ana teması tekrarlanmalı, ancak tekrarlar beklenen etkiyi azaltmamalıdır.
  • Nazi propaganda prensipleri çerçevesinde Nazilerin propagandası çok iyi seçilmiş cümleler ve sloganlarla uygulanmalıdır. Nazi propagandası hedef alınan kitlede heyecan uyandırmalıdır. Propagandanın anlaşılması kolay olmalıdır. Propaganda temaları uygun olan zamanlarda tekrar tekrar yayınlanmalıdır. Propaganda geri tepmemeli, bize olumsuz bir etkisi olmamalıdır.
  • Nazi propagandası gelecekle ilgili hayali umutlara neden olmamalıdır.
  • Propaganda kendi halkımız üzerinde en olumlu beklentiyi oluşturmalıdır. Nazi propaganda prensipleri içerisinde en önemlisi de “moral”dir. Kamuda yaratılacak beklenti, dikkatli seçilmeli ve beklenti gerçekleşmezse Alman halkın moralini bozmamalıdır. Propaganda düşmanda merak uyandırmalı, yenilginin sonuçlarını akla getirmelidir. Propaganda kendi halkımızı fazla meraka sürüklememelidir.
  • Nazi propaganda prensipleri, propagandan hemen netice beklenmesini öngörmez.
Editörün Önerisi>>  Avrupa Birliği'nin Geleceği

b. Kendi halkımız ve dost birlikler:

  • Nazi propaganda prensipleri gereğince operasyon bilgileri bir propaganda kampanyası uygulamak için kullanılabilir olmalıdır.
  • Harpte bazen kaçınılmaz hayal kırıklıkları yaşanabilir. Nazi propaganda prensipleri kapsamında uygulanacak propaganda teknikleri kendi halkımızın hayal kırıklığını azaltmalıdır.
  • Propaganda halk için nefret edilecek hedefler belirlemeli (Örneğin: İngilizler ve Yahudiler), kendi halkımızın direnci kuvvetlendirilmelidir.

c. Düşman ve düşman ordusu:

Nazi propagandası düşmanın politika ve eylemlerini etkilemelidir.

  • Düşman istihbaratına yardımcı olacak propaganda materyalleri baskı altına alınmalıdır.
  • Açık propaganda uygulamaları ile düşman hedeflediği amaçlardan vazgeçirilmelidir.
  • Düşman kendisi ile ilgili önemli bilgiler konusunda provoke edilmelidir.
  • Düşman arzuladığı faaliyetlerde kaynak belirtmeden kuşkuya düşülmelidir.
  • Düşman propagandasının yaratacağı etkiye göre, düşman propagandası ya görmezden gelinmeli ve dikkate alınmamalı veya karşı propaganda ile etkisiz kılınmalıdır.
  • Düşman propagandasından elde edilen materyal, düşmanın prestijine zarar verecekse, bizim propaganda hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olacaksa kendi operasyonlarımızda kullanılabilir.

Kaynak:

¹ The Public Opinion Quarterly, Vol. 14, No. 3, (Autumn, 1950), sf. 419-442, Oxford University Press on behalf of the American Association for Public Opinion Research

Ahmet Akın, (E) Topçu Kurmay Albay