BRICS Zirvesi, Brezilya, 15-16 Temmuz 2014

BRICS Ülkeleri Kalkınma Bankası Kuruyor

Ahmet Akın

BRICS Ülkeleri Kalkınma Bankası Kuruyor

Brezilya’nın sahil kasabası Fortaleza’da bir araya gelen BRICS ülkeleri (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) liderleri 50 milyar dolarlık Kalkınma Bankası kurulması kararı aldılar.

Bankanın merkezi Çin’in Şanghay şehrinde olacak. BRICS Kalkınma Bankası’nın ilk dönem başkanlığını beş yıl süreyle Hindistan üstlenecek. Brezilya, Rusya ve Güney Afrika ülkeleri de sırasıyla ve beşer yıllık periyotlarla dönem başkanlığı yapacaklar.

BRICS ülkelerinin kalkınma bankası kurması fikri

BRICS ülkelerinin kalkınma bankası kurması fikri, ilk kez 2012 yılında düzenlenen zirvede gündeme gelmiş, 2013 yılında Güney Afrika’da düzenlenen 5. BRICS zirvesinde liderlerce kabul edilmişti. BRICS beşlisinin öteden beri eleştirdikleri Dünya Bankası’na rakip olarak kurmayı düşündükleri BRICS Kalkınma Bankası konusu zirvenin ana gündem maddesini oluşturdu. Bugün de devam edecek olan zirvede BRICS liderleri bankanın kurulması konusunda kesin anlaşmaya vardılar.

BRICS Kalkınma Bankası 

Merkezi Şangay’da olması planlanan BRICS Kalkınma Bankası 50 milyar dolarlık bir sermaye ile kurulacak, Her BRICS ülkesi bankaya eşit miktarda kaynak sağlayacak. 100 milyar dolarlık döviz rezervi olacak. Beş ülkenin katıldığı zirvede alınan karara göre, bankanın yönetimini ilk beş yıl Hindistan yürütecek. Daha sonra görevi Brezilya, ondan sonra da Rusya devralacak.

Varılan anlaşma kapsamında 100 milyar dolarlık döviz rezervi, BRICS üyesi ülkelerin ödemelerinden meydana gelecek. Çin 41 milyar dolar, Rusya, Hindistan ve Brezilya 18’er milyar dolar, Güney Afrika Cumhuriyeti ise 5 milyar dolar aidat yatıracak. Ekonomik krizle karşılaşan ülke, aidatın yüzde 30’u oranında acil yardım alabilecek. Anlaşmaya göre banka 2016 yılında kredi vermeye başlayacak. Beş ülke, 10’ar milyar dolar nakdi yedi yılda yatırıp, 40 milyar dolar da teminat ile bankayı kuracak. Banka, 2016’da kredi vermeye başlayacak ve diğer ülkelerin üyeliğine açılacak. Fakat BRICS ülkelerinin hisseleri, ülke başına yüzde 11’den, yani toplamda yüzde 55’ten aşağıya düşemeyecek. Ekonomi uzmanlarınca, BRICS ülkelerinin kurmayı planladığı yeni kalkınma bankası, merkezi Washington’da bulunan IMF ve Dünya Bankası’na rakip olarak görülüyor. BRICS Kalkınma Bankası’nın küresel ölçekte yaptırım gücünün olamayacağına dair eleştiriler yapılıyor. Bazı ekonomistlerce BRICS Kalkınma Bankası gelişmekte olan ülkeleri Dünya Bankası ve IMF’nin kıskacından kurtarabilecek önemli bir proje olarak görülüyor. Son yıllarda IMF ve Dünya Bankası’nın gelişmekte olan ve yer yer krizlerle sarsılan dünya ekonomisine ve ekonomik gerçeklere ayak uyduramadığı, çare olamadığı konularında şiddetli eleştiriler yapılıyordu. Kalkınma Bankası ile ilgili olarak alınacak kararlarda her ülkenin eşit oy hakkı olacak.

Editörün Önerisi>>  Güç Dengesi Sistemleri
Bretton Woods sistemi mi?

Bretton Woods sistemi, II. Dünya Savaşı sırasında Temmuz 1944’te ABD’nin küçük bir kasabası olan Bretton Woods’da toplanan Birleşmiş Milletler Para ve Finans konferansında ortaya çıkan iktisadi sistemdir. Bretton Woods uluslararası para idare sistemi, dünyanın önde gelen devletleri arasındaki ticari ve finansal işlemlerde uyulması gereken kuralları belirler. Bu sistem , dünya tarihinde ilk kez, bağımsız ulus-devletlerin kendi aralarında ortak bir parasal düzen üzerinde anlaşmaları sonucunda uygulamaya konulmuştur. Uluslararası para sisteminin kurallarını belirleyen bu anlaşma, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) kurulmasına karar vermiştir. Bu kurumlar, 1946’da, yeterli sayıda ülke anlaşmayı imzalayınca faaliyete geçmiştir. Bu sistemin getirilmesini isteyen ABD’nin önerilerini ünlü ekonomist Harry Dexter White sunmuştur. John Maynard Keynes ise İngiliz ekibinin başındadır. Bu konferansta altına dönüştürülebilen tek para biriminin dolar olmasına, diğer para birimlerinin değerlerinin de dolara göre ayarlanmasına karar verilmiştir. Tüm para birimlerinin dolara endeksli olması zamanla piyasalarda gerilim yaratmış ve 1971’de ABD’nin doları altına endekslemekten vazgeçtiğini açıklamasıyla sistem çökmüştür. Ortaya çıkan bu krizin en önemli sebebi ABD dışındaki ülkelerde dolar miktarının artması ve bu sebeple doların değerinin düşmesidir. Unutulmamalıdır ki Roma bir günde kurulmadı.